Torens van de wereld: hoog bouwen heeft altijd gefascineerd

Een toren trekt de blik omhoog en roept bewondering op, al eeuwenlang. Mensen bouwen hoge constructies voor heel verschillende redenen: om te verdedigen, te communiceren, te imponeren of gewoon om ver te kunnen kijken. Van middeleeuwse burchttorens tot moderne wolkenkrabbers in grote steden, het verlangen om hoog te reiken lijkt diep in de mens te zitten. En dat is niet zonder reden, want hoogte gaf door de geschiedenis heen macht, overzicht en prestige.

Torens door de geschiedenis heen

De oudste hoge bouwwerken die mensen maakten, hadden vaak een militaire functie. Vanuit een verdedigingstoren kon een wachter het omliggende land in de gaten houden en vijanden vroeg signaleren. Later bouwden steden hoge klokkentorens als middelpunt van het gemeenschapsleven. Het luiden van de klok gaf aan wanneer de markt begon, wanneer er gevaar dreigde of wanneer iemand werd begraven. In veel Europese steden staat zo’n klokkentoren nog altijd als herinnering aan die tijd. Denk aan de kerktorens in Nederland, die soms al meer dan zeven eeuwen boven de daken uitsteken. Ze zijn niet alleen mooi om naar te kijken, ze vertellen ook iets over de geschiedenis van de plek waar ze staan.

Moderne hoogbouw in grote steden

In de twintigste eeuw veranderde het bouwen van hoge gebouwen volledig. Nieuwe materialen zoals staal en gewapend beton maakten het mogelijk om veel hoger te gaan dan ooit tevoren. Parijs is een goed voorbeeld van een stad waar traditionele architectuur en moderne hoogbouw elkaar ontmoeten. De Tour Montparnasse, gebouwd in 1972, is 210 meter hoog en heeft lang de skyline van de Franse hoofdstad bepaald. Veel Parijzenaars vonden het gebouw niet mooi passen bij de rest van de stad. Toch trekt het dakterras jaarlijks duizenden bezoekers die willen genieten van het uitzicht over de stad. Vanuit de bovenste verdieping zie je de Eiffeltoren, de Seine en de witte koepel van de Sacré-Coeur. Dat soort uitzichten maken hoge gebouwen aantrekkelijk, ook als het ontwerp omstreden is.

Torens als symbool en bezienswaardigheid

Veel bekende hoge bouwwerken zijn uitgegroeid tot symbolen van hun stad of land. De Eiffeltoren staat voor Parijs, de Empire State Building voor New York en de Burj Khalifa voor Dubai. Zulke iconische gebouwen zijn meer dan een verzameling staal en beton. Ze vertegenwoordigen iets: trots, ambitie of technisch vernuft. Interessant is dat veel van deze constructies bij de bouw op weerstand stuitten. De Eiffeltoren werd in 1889 gebouwd als tijdelijk tentoonstellingsgebouw en zou daarna worden gesloopt. Uiteindelijk bleef hij staan omdat hij nuttig bleek als radioantenne. Vandaag de dag is het de meest bezochte betaalde attractie ter wereld. Dat laat zien hoe een bouwwerk zijn betekenis in de loop van de tijd kan veranderen.

Hoe hoog kunnen gebouwen worden

Architecten en ingenieurs werken voortdurend aan hogere en slankere constructies. De Burj Khalifa in Dubai is momenteel het hoogste gebouw ter wereld met een hoogte van 828 meter. Maar er zijn al plannen voor gebouwen die nog verder reiken. De Jeddah Tower in Saudi-Arabië is ontworpen om meer dan een kilometer hoog te worden. Dat zijn indrukwekkende getallen, maar zulke projecten brengen ook grote uitdagingen met zich mee. Wind, gewicht, de stabiliteit van de fundering en de logistiek van het bouwen zelf vragen om slimme oplossingen. Bovendien moeten de mensen die er werken of wonen comfortabel en veilig zijn op grote hoogte. Liften, ventilatiesystemen en brandveiligheid zijn dan heel bepalend voor het ontwerp. Het bouwen van een hoge constructie is daarmee veel meer dan een kwestie van stapelen.

Veelgestelde vragen

Wat is de hoogste toren ter wereld?
De hoogste toren ter wereld is de Burj Khalifa in Dubai, met een hoogte van 828 meter. Dit gebouw werd in 2010 geopend en is sindsdien het hoogste door mensen gebouwde bouwwerk op aarde.

Waarom zijn torens in vroeger tijden gebouwd?
Torens werden vroeger vooral gebouwd voor verdediging en bewaking. Vanuit een hoge positie konden wachters het omringende gebied in de gaten houden. Later kregen torens ook religieuze en sociale functies, zoals de klokkentoren bij een kerk die de tijd aangaf voor de mensen in de buurt.

Wat is de Tour Montparnasse en waarom is hij bekend?
De Tour Montparnasse is een wolkenkrabber van 210 meter hoog in Parijs, gebouwd in 1972. Het gebouw is bekend omdat het lang het hoogste gebouw van Frankrijk was en omdat het dakterras een van de mooiste uitzichten over Parijs biedt. Het ontwerp is altijd omstreden geweest, maar het blijft een populaire bezienswaardigheid.

Hoe worden zeer hoge gebouwen stabiel gehouden?
Zeer hoge gebouwen worden stabiel gehouden door een combinatie van een diepe fundering, een sterk stalen of betonnen skelet en speciale technieken om de wind op te vangen. Sommige wolkenkrabbers hebben een zogenoemde slingerdemper, een zwaar gewicht hoog in het gebouw dat beweging door wind tegengaat.