Alles over de spade: het tuingereedschap dat echt werkt

Een spade is een van de oudste en meest gebruikte stukken tuingereedschap ter wereld. Mensen gebruiken dit gereedschap al eeuwenlang om grond te bewerken, planten te verplanten en tuinen aan te leggen. Toch weten veel tuiniers niet precies wat een spade onderscheidt van andere gereedschappen, zoals een schep of een bats. En dat verschil maakt bij het werken in de tuin echt een groot verschil.

Wat maakt een spade anders dan een schep

Een spade heeft een recht, plat blad met een scherpe onderkant. Daardoor is het gereedschap geschikt om de grond in te steken en te spittten. Een schep heeft een gebogen blad en is meer bedoeld om losse materialen op te scheppen, zoals zand of compost. De bats lijkt op een schep maar heeft een nog boller blad. Bij het omspittten van een tuin of het steken van een greppel kies je voor een tuinspade, omdat het rechte blad veel dieper en netter in de grond gaat. De steel kan van hout of van metaal zijn, en veel modellen hebben een T-greep of D-greep bovenaan. Die greep geeft meer houvast bij zwaar werk.

Soorten tuinspades en waarvoor je ze gebruikt

Er zijn verschillende types te koop, elk voor een ander doel. De standaard tuinspade is geschikt voor de meeste klusjes in de tuin, zoals grond omzetten of planten ingraven. De dulspade heeft een afgerond blad en is wat kleiner, waardoor je ermee kunt werken op smalle stukken of rond bestaande planten. Wil je boomwortels doorsnijden, dan is een zaagspade handig: dat model heeft een gekarteld blad dat door taaie wortels heen snijdt. Voor mensen met rugklachten zijn er ergonomische modellen met een gebogen steel. Die steel verkleint de druk op de rug tijdens het graven. Merken als Fiskars staan bekend om deze ergonomische aanpak, maar ook andere fabrikanten bieden vergelijkbare oplossingen aan.

Materiaal en kwaliteit: waar je op let bij de aanschaf

Het blad van een tuinschopje of spade is meestal van staal. Roestvrij staal of gehard staal gaat langer mee dan gewoon staal, maar is ook iets duurder. Een houten steel, vaak van essenhout, voelt prettig aan en trilt minder bij het graven. Stalen of kunststof stelen zijn lichter en gaan minder snel kapot. Bij het kiezen van een model let je ook op het gewicht. Een te zwaar stuk gereedschap vermoeit je sneller, zeker als je een hele middag bezig bent. Voor lichte klussen, zoals het verplanten van kleine planten, volstaat een eenvoudiger en lichtere uitvoering. Bij zware klei of harde grond heb je juist een stevig, zwaarder blad nodig dat met kracht in de grond gaat.

Goed onderhoud houdt je gereedschap lang bruikbaar

Een spade gaat jarenlang mee als je er goed voor zorgt. Na gebruik spoel je het blad schoon met water en droog je het af. Grond die blijft zitten, trekt vocht aan en dat versnelt roestvorming. Een dun laagje olie op het stalen blad beschermt het tegen roest. Houd de steel ook in de gaten: scheurtjes of splinters in een houten steel kunnen gevaarlijk zijn bij het gebruik. Schuurpapier en lijnzaadolie helpen om de steel glad en sterk te houden. Als het blad bot wordt, kun je het zelf slijpen met een vijl. Een scherp blad gaat veel makkelijker door de grond dan een bot exemplaar, wat je ook minder inspanning kost.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een spade en een schep?
Een spade heeft een plat, recht blad en is bedoeld om de grond in te steken en te spitten. Een schep heeft een gebogen blad en gebruik je om losse materialen zoals zand of aarde op te scheppen en te verplaatsen.

Welke greep werkt het prettigst bij een tuinspade?
Dat hangt af van je voorkeur en het soort werk. Een D-greep of T-greep bovenaan de steel geeft meer houvast bij zwaar spit- en graafwerk. Een lange steel zonder greep biedt meer bereik, maar vraagt meer kracht van de rug.

Hoe slijp je een bot blad van een spade?
Je slijpt een bot blad met een metaalvijl. Beweeg de vijl langs de snijkant van het blad in één richting. Werk altijd van de binnenkant naar de buitenkant. Een scherp blad snijdt veel makkelijker door de grond.

Is een ergonomische spade echt minder belastend voor de rug?
Een ergonomische tuinspade heeft een gebogen of geknikt steel. Daardoor hoef je minder ver voorover te buigen tijdens het graven. Voor mensen die veel in de tuin werken of die rugklachten hebben, maakt dat een merkbaar verschil na een dag werken.