Kan porselein in de oven? Dit moet je weten

Porselein kan in de oven, maar alleen als het daarvoor is gemaakt. Niet elk porseleinen bord of schaaltje is ovenbestendig. De grootste risicofactor is temperatuurschok: het materiaal barst als het te snel opwarmt of afkoelt. Kijk dus altijd eerst of jouw specifieke servies daadwerkelijk geschikt is voor gebruik in de oven.

Hoe herken je ovenbestendig porselein?

Op de onderkant van ovenbestendig porselein staat bijna altijd een symbool of tekst. Zoek naar een oventje (een vierkantje met golven erin), de tekst “ovenproof” of “oven safe”, of een aanduiding in graden Celsius. Als je dat ziet, is het servies goedgekeurd voor gebruik in de oven tot de aangegeven temperatuur.

Staat er niets op de bodem? Dan ga je er het beste van uit dat het niet ovenbestendig is. Fabrikanten vermelden het bewust als iets wél in de oven mag. Ontbreekt die aanduiding, dan is de kans groot dat het servies bij hoge temperaturen kan barsten, scheuren of zelfs springen.

Porselein dat is bedoeld voor dagelijks gebruik aan tafel (borden, kopjes, theepotten) is doorgaans niet geschikt voor de oven. Ovenvaste schalen en kookservies zijn speciaal gefabriceerd met andere kleimengsels en bakprocessen die hogere en wisselende temperaturen aankunnen.

Waarom barst porselein soms in de oven?

Porselein is gevoelig voor snelle temperatuurwisselingen. Als je een koud porseleinen schaal rechtstreeks in een hete oven zet, zet het materiaal ongelijkmatig uit. De buitenkant warmt sneller op dan de binnenkant, wat spanning in het materiaal veroorzaakt. Dat kan leiden tot een scheur, een barst of zelfs een harde knal waarbij het stuk in scherven uiteenvalt.

Hetzelfde geldt andersom: een gloeiend heet porseleinen gerecht op een koud aanrecht zetten is ook risicant. Laat ovenvast servies altijd afkoelen op een houten plank of een droogdoek, nooit direct op een koude of natte ondergrond.

Wat zijn de veilige temperatuurgrenzen?

Voor porselein dat wél is aangemerkt als ovenbestendig, geldt de temperatuur die op het servies staat. In veel gevallen is dat ergens tussen 200 en 260 graden Celsius. Ga nooit boven die aangegeven grens, ook al lijkt de marge ruim. Gebruik je de grill of een hete luchtoven? Controleer dan extra goed, want die zetten je oven snel boven de 230 graden.

Gebruik ovenbestendig porselein ook nooit op het fornuis, het halogeen- of inductieplaatje. De bodem van dit servies is daar niet voor gemaakt. Zit je te twijfelen of iets echt veilig is? Kies dan liever voor een gietijzeren of keramische ovenschaal waarvan de eigenschappen duidelijk zijn.

Praktische checklist voor gebruik van porselein in de oven

• Controleer de bodem op een symbool of tekst zoals “ovenproof”, “oven safe” of een maximale temperatuur.
• Verwarm het servies mee met de oven. Zet het niet in een al hete oven als het nog koud is.
• Vermijd plotselinge temperatuurwisselingen: niet van ijskast direct naar hete oven.
• Leg het gerecht na het bakken op een houten ondergrond, nooit op een koude of natte ondergrond.
• Gebruik het servies nooit op de kookplaat of onder een directe vlam.
• Twijfel je? Gebruik dan een andere ovenschaal en doe het servies niet in de oven.

Decoratief porselein, antiek servies en stukken met goudrand zijn in vrijwel alle gevallen niet geschikt voor de oven. Metaalkleurige versieringen kunnen door de hitte beschadigen of gevaarlijke stoffen afgeven. Bewaar dit soort servies voor tafelgebruik en kies voor de oven altijd servies waarvan de ovengeschiktheid duidelijk is aangegeven.