Openhaard slopen of renoveren? Dit zijn de opties

Een openhaard is zo een element in huis waar mensen vaak een mening over hebben. De een ziet meteen warme chocolademelk, knisperend hout en sokken op de bank. De ander ziet vooral stof, tocht, rooklucht en een bakstenen gevaarte dat al jaren niet meer bij het interieur past. Twijfel je tussen slopen of renoveren, dan is het slim om eerst te kijken naar de staat van de haard, je woonwensen en natuurlijk je budget.
Waarom twijfelen zoveel mensen over hun openhaard?
Veel huizen hebben nog een haard uit een andere woonperiode. Denk aan grove stenen, donkere schouwen of een formaat dat ooit gezellig was, maar nu vooral ruimte opslokt. Toch is volledig verwijderen niet altijd de beste keuze. Een haard kan sfeer geven, waarde toevoegen en als blikvanger dienen. Met een slimme aanpak maak je van een ouderwetse haard soms juist het mooiste hoekje van de kamer.
De vraag is dus niet alleen: wil ik hem weg hebben? De betere vraag is: wat kan deze plek nog worden?
Optie 1: de openhaard volledig slopen
Slopen is aantrekkelijk als de haard beschadigd is, nooit wordt gebruikt of simpelweg enorm in de weg staat. Zeker in kleinere woonkamers kan het verwijderen van de schouw direct zorgen voor meer licht, lucht en indelingsvrijheid. Je krijgt ruimte voor een kast, een tv wand, een leeshoek of gewoon een strakkere muur.
Let op constructie en rookkanaal
Een openhaard is niet altijd zomaar een decoratief blok steen. Soms is de schouw deels verbonden met de bouwkundige structuur of loopt het rookkanaal door meerdere verdiepingen. Laat daarom vooraf controleren wat wel en niet weg kan. Ook moet het rookkanaal netjes worden afgesloten, zodat vocht, kou en vogels geen vrij spel krijgen.
Tip: maak voor het slopen foto’s van de situatie achter de haard, als die zichtbaar wordt. Dat kan later handig zijn bij leidingwerk, isolatie of nieuwe wandafwerking.
Optie 2: renoveren en de sfeer bewaren
Is de basis nog goed, maar ziet de haard er gedateerd uit? Dan is renovatie vaak een verrassend leuke route. Je behoudt de gezellige functie, maar geeft de haard een compleet nieuwe uitstraling. Denk aan strak stucwerk, natuursteen, tegels, kalkverf of een moderne ombouw in een rustige kleur.
Wie echt graag vuur ziet, kan ook kijken naar een nieuwe inzet of een efficiënter model. Een bestaande haardopening is soms geschikt te maken voor een eigentijdse openhaard die beter past bij de rest van het interieur. Zo combineer je karakter met comfort.
Wat kun je allemaal vernieuwen?
Bij een renovatie draait het niet alleen om het uiterlijk. Ook veiligheid, trek en gebruiksgemak tellen mee. Een slecht trekkende haard is niet gezellig, maar vooral irritant. Rook in de kamer, zwarte aanslag en warmteverlies zijn duidelijke signalen dat er werk aan de winkel is.
- De schouw laten stuken of schilderen in een lichte kleur
- De haardopening aanpassen aan een nieuwe inzet
- Het rookkanaal laten vegen, inspecteren of verbeteren
- Oude bakstenen vervangen door tegels, betonlook of natuursteen
- Een veilige vloerplaat plaatsen voor hout, vonken en warmte
Optie 3: vervangen door een moderne haard
Een derde mogelijkheid zit tussen slopen en renoveren in: de oude haard eruit, maar wel een nieuwe sfeerbron terugplaatsen. Dit kan een houtgestookte haard zijn, maar ook een gasmodel, elektrische haard of bio ethanol haard. Vooral elektrische modellen zijn populair, omdat ze weinig onderhoud vragen en snel sfeer geven.
Belangrijk om te weten: je kunt kiezen voor een moderne openhaard waarvoor helemaal geen rookkanaal meer nodig is. Dat maakt de mogelijkheden ineens veel groter. Ook in een appartement, aanbouw of woning zonder bestaand kanaal kun je dan toch genieten van het haardgevoel. Natuurlijk is het vlammenspel anders dan bij echt houtvuur, maar qua gemak wint zo een oplossing vaak met gemak.
Hout, gas, elektrisch of bio ethanol?
Hout voelt authentiek en ruikt voor veel mensen naar winteravonden. Daar staat tegenover dat je hout moet opslaan, as moet opruimen en rekening moet houden met regels rond stoken. Gas is comfortabel, maar vraagt een geschikte aansluiting en vaak een afvoer. Elektrisch is flexibel en veilig in gebruik, terwijl bio ethanol vooral sfeer geeft en zorgvuldig gebruikt moet worden.
De beste keuze hangt dus af van je woning en je gewoontes. Ben je iemand die elke week vuur wil maken, of wil je vooral met één druk op de knop gezelligheid? Dat verschil bepaalt veel.
Wat kost slopen of renoveren ongeveer?
De kosten lopen flink uiteen. Een eenvoudige cosmetische opknapbeurt kan relatief betaalbaar zijn, zeker als je zelf schildert of kleine afwerkingen doet. Het verwijderen van een complete schouw, inclusief afvoer van puin en herstel van muur en vloer, kost meestal meer. Ga je ook het rookkanaal aanpassen of een nieuwe haard plaatsen, dan komt daar extra vakwerk bij.
Vraag altijd meerdere offertes aan en laat duidelijk opschrijven wat is inbegrepen. Denk aan sloopwerk, afvoer, stucwerk, kanaalinspectie en eventuele afwerking van vloer of plafond. Zo voorkom je dat een gezellig woonproject verandert in een oeps, dat hadden we niet begroot moment.
Maak van de haardplek een blikvanger
Of je nu sloopt, renoveert of vervangt, de plek van de openhaard verdient aandacht. Het is vaak een natuurlijke focus in de kamer. Met verlichting, een mooie mantel, een nis voor houtblokken of rustige materialen maak je er iets bijzonders van. Zelfs als het vuur verdwijnt, kan de oude haardplek nog steeds sfeer brengen.
Zie het dus niet alleen als een klus, maar als een kans om je woonkamer opnieuw te laten kloppen. Soms is de beste keuze een frisse lege muur. Soms is het juist een vernieuwde haard waar iedereen automatisch naartoe kijkt. En soms begint het allemaal met één simpele gedachte: die oude schouw kan zoveel leuker.



